Shloka 9
Adhyāya 33: Rauhiṇeya (Balarāma) is welcomed and takes his seat to witness the gadā-engagement
बलवान् वा कृती वेति कृती राजन् विशिष्यते । “राजन! माना कि भीमसेन बलवान् और समर्थ हैं, परंतु राजा दुर्योधनने अभ्यास अधिक किया है। एक ओर बलवान हो और दूसरी ओर युद्धका अभ्यासी, तो उनमें युद्धका अभ्यास करनेवाला ही बड़ा माना जाता है ॥ ८ $ ।। सो<यं राजंस्त्वया शत्रु: समे पथि निवेशित:
balavān vā kṛtī veti kṛtī rājan viśiṣyate | so 'yaṃ rājaṃs tvayā śatruḥ same pathi niveśitaḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—ఓ రాజా! కేవలం బలవంతుడా, లేక నైపుణ్యవంతుడా—శ్రేష్ఠుడు నైపుణ్యవంతుడే. అందువల్ల, ఓ రాజా, నీ చేతులవల్లనే ఈ శత్రువు సమపథంలో, సమాన స్థితిలో, నిలిపబడినట్లయ్యాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
In conflict, cultivated skill and disciplined practice outweigh raw strength; competence earned through effort is judged superior and becomes decisive in outcomes.
Sañjaya addresses Dhṛtarāṣṭra, evaluating combat advantage: he emphasizes that the practiced, skilled fighter is superior, and remarks that the situation has been made ‘equal’ by the king’s own choices—hinting at responsibility for the unfolding peril.