Shloka 43
Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)
राजन! तब शत्रुओंको संताप देनेवाले भीमने उन व्याधोंको बहुत धन देकर धर्मराजसे सारा समाचार कहा ।। असौ दुर्योधनो राजन् विज्ञातो मम लुब्धकै: । संस्तभ्य सलिलं शेते यस्यार्थे परितप्यसे,वे बोले--“धर्मराज! मेरे व्याधोंने राजा दुर्योधनका पता लगा लिया है। आप जिसके लिये संतप्त हैं, वह मायासे पानी बाँधकर सरोवरमें सो रहा है”
sañjaya uvāca |
rājan! tataḥ śatrūṇāṃ santāpa-dāyī bhīmaḥ tān vyādhān bahu dhanaṃ dattvā dharmarājāya sarvaṃ samācāraṃ nyavedayat ||
"asau duryodhano rājan vijñāto mama lubdhakaiḥ |
saṃstabhya salilaṃ śete yasyārthe paritapyase" ||
సంజయుడు పలికెను—రాజా! అప్పుడు శత్రువులకు తాపం కలిగించే భీముడు ఆ వేటగాళ్లకు అపార ధనం ఇచ్చి ధర్మరాజునకు సమస్త వార్తను తెలిపెను. “రాజా! నా వేటగాళ్లు ఆ దుర్యోధనుని కనుగొన్నారు; మీరు ఎవరి కోసం దుఃఖించుచున్నారో, వాడు మాయాబలంతో నీటిని ఆపి సరస్సులో శయనించుచున్నాడు.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, action is framed by dharma: truthful reporting, rewarding service fairly, and confronting wrongdoing directly rather than through concealment. The verse also highlights how attachment and grief cloud judgment—Dhritarashtra’s sorrow centers on Duryodhana, who is shown resorting to deception.
Bhima obtains crucial intelligence from hunters who have tracked Duryodhana. After rewarding them, he informs Yudhishthira that Duryodhana is hiding in a lake, using magical means to hold back the water and remain concealed—setting up the final confrontation.