Shloka 19
Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)
Devanagari script
संजय उवाच एवमुक्तो<ब्रवीद् द्रौणी राजान युद्धदुर्मदम् । उत्तिष्ठ राजन् भद्ठरें ते विजेष्यामो वयं परान्,संजय कहते हैं--राजन! दुर्योधनके ऐसा कहनेपर द्रोणकुमारने उस रणदुर्मद राजासे इस प्रकार कहा--“महाराज! उठो, तुम्हारा कल्याण हो। हम शत्रुओंपर विजय प्राप्त करेंगे
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—దుర్యోధనుడు ఇలా చెప్పగానే ద్రోణపుత్రుడు ఆ యుద్ధోన్మత్త రాజుతో ఇలా అన్నాడు—“రాజా, లేచెడు; నీకు మంగళం కలుగుగాక. మనం శత్రువులపై విజయం సాధిద్దాం.”
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been addressed / spoken to
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
द्रौणीःDrona's son (Ashvatthaman)
द्रौणीः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
युद्ध-दुर्मदम्arrogant/maddened in battle
युद्ध-दुर्मदम्:
TypeAdjective
Rootयुद्धदुर्मद
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तिष्ठrise up
उत्तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
भद्रम्good fortune / welfare
भद्रम्:
TypeNoun
Rootभद्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तेto you / for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
विजेष्यामःwe shall conquer
विजेष्यामः:
TypeVerb
Rootजि
FormSimple future (Luṭ), 1st, Plural, Parasmaipada
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
परान्the foes / enemies
परान्:
Karma
TypeNoun
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes