Shloka 643
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
सर्वे विचुक्रुशु: श्रुत्वा पुत्राणां तव संक्षयम् । मरनेसे बचे हुए वे तीनों रथी मुझे भी कृपाचार्यके सुसज्जित रथपर बिठाकर छावनीतक ले आये। सूर्य अस्ताचलपर जा चुके थे। वहाँ छावनीके पहरेदार भयसे घबराये हुए थे। आपके पुत्रोंक विनाशका समाचार सुनकर वे सभी फूट-फूटकर रोने लगे
sarve vicukruśuḥ śrutvā putrāṇāṃ tava saṃkṣayam |
సంజయుడు పలికెను—మీ కుమారుల వినాశ వార్త విని అందరూ విలపించారు. సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు; శిబిరపు కాపలాదారులు భయంతో వణికిపోయారు. మీ కుమారుల నాశ వార్త వినగానే వారు కూడా గొంతెత్తి ఏడ్చారు. మరణం నుంచి తప్పించుకున్న ఆ ముగ్గురు రథులు, నన్ను కూడా కృపాచార్యుని సుసज्जిత రథంపై కూర్చోబెట్టి శిబిరానికి తీసుకొచ్చారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the human cost of war: the fall of leaders brings widespread sorrow and fear, reminding that adharma-driven conflict culminates in collective suffering beyond the battlefield.
Sanjaya reports that when the camp hears the news that Dhritarashtra’s sons have been destroyed, everyone—especially the frightened sentries at dusk—breaks into loud weeping and lamentation.