Shloka 43
स तु मामश्रुपूर्णाक्षो नाशक्नोदभिवीक्षितुम् । उपप्रैक्षत मां दृष्टवा तथा दीनमवस्थितम्,मुझपर दृष्टि पड़ते ही उसके नेत्रोंमें आँसू भर आये। वह अच्छी तरह मेरी ओर देख न सका। मैं उस समय दीनभावसे खड़ा था। वह मेरी उस अवस्थापर दृष्टिपात करता रहा
sa tu mām aśrupūrṇākṣo nāśaknod abhivīkṣitum | upapraikṣata māṁ dṛṣṭvā tathā dīnam avasthitam ||
నాపై చూపు పడగానే అతని కళ్ళు కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి. అతడు నన్ను స్థిరంగా చూడలేకపోయాడు. నేను ఆ సమయంలో దీనస్థితిలో నిలిచివున్నాను; అతడు నా ఆ స్థితినే చూస్తూ ఉన్నాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the human cost of war: even those tasked with observing and reporting events can be overwhelmed by grief. It implicitly underscores compassion and the ethical burden of witnessing suffering—an aspect of dharma that includes sensitivity to others’ pain.
Sañjaya describes someone who, upon seeing him standing in a dejected condition, becomes tearful and cannot look at him directly, only glancing repeatedly—signaling shock, sorrow, and emotional restraint amid the aftermath of battlefield events.