Shloka 513
धृतराष्ट्रविलापः — Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Inquiry (Śalya-parva, Adhyāya 2)
एकेन समरे येन हतं पुत्रशतं मम | जब दुर्योधन मारा गया, शल्यका युद्धमें संहार हो गया तथा दुःशासन, विविंशति और महाबली विकर्ण भी मार डाले गये, तब मैं उस भीमसेनका उच्चस्वरसे कहा गया वचन कैसे सुनूँगा, जिसने अकेले ही समरांगणमें मेरे सौ पुत्रोंका वध कर डाला है
ekena samare yena hataṁ putraśataṁ mama | taṁ bhīmasenaṁ kathaṁ śroṣye uccaiḥ proktaṁ vacas tadā ||
ధృతరాష్ట్రుడు అన్నాడు—సమరాంగణంలో ఒంటరిగా నా వందమంది కుమారులను సంహరించిన ఆ భీమసేనుడు గట్టిగా పలికిన మాటలను నేను ఎలా వినగలను? దుర్యోధనుడు నిహతుడై, శల్యుడు యుద్ధంలో నశించి, దుఃశాసనుడు, వివింశతి, మహాబలుడు వికర్ణుడూ పడిపోయినప్పుడు—ఆ విజయఘోషను నేను ఎలా తట్టుకోగలను?
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of war’s outcomes: attachment and partiality culminate in unbearable grief. Dhṛtarāṣṭra’s anguish underscores how adharma-driven choices and refusal to restrain wrongdoing return as devastating consequences, even when the battlefield victory is ‘justified’ by kṣatriya norms.
Dhṛtarāṣṭra, hearing reports of the war, laments that Bhīma—who killed his hundred sons—has also outlived and defeated key Kaurava champions. He dreads hearing Bhīma’s loud, victorious words after the deaths of Duryodhana, Śalya, Duḥśāsana, Vivimśati, and Vikarna.