Shloka 20
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
Devanagari script
त्वरंस्ततो धर्मसुतो महात्मा शल्यस्य कोपान्नवभि: पृषत्कै: । भित्त्वा हुरस्तपनीयं च वर्म जघान षड्भिस्त्वपरै: पृषत्कैः
Translation
ఆపై ధర్మసుతుడైన మహాత్మ యుధిష్ఠిరుడు కోపంతో త్వరిస్తూ తొమ్మిది బాణాలతో శల్యుని వక్షస్థలాన్ని, అతని స్వర్ణమయ కవచాన్ని చీల్చివేసి, మరల ఆరు బాణాలతో ప్రహరించెను.
Word by Word
त्वरन्hastening
त्वरन्:
Karta
TypeVerb
Rootत्वर्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
धर्मसुतःDharma's son (Yudhiṣṭhira)
धर्मसुतः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मसुत
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
महात्माgreat-souled
महात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
शल्यस्यof Śalya
शल्यस्य:
TypeNoun
Rootशल्य
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
कोपात्from anger/through anger
कोपात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकोप
Formपुं, पञ्चमी, एकवचन
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनवन्
Formपुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन
पृषत्कैःwith arrows
पृषत्कैः:
Karana
TypeNoun
Rootपृषत्क
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
भित्त्वाhaving pierced
भित्त्वा:
TypeVerb
Rootभिद्
Formक्त्वा (अव्ययभाव), कर्तरि
उरःchest
उरः:
Karma
TypeNoun
Rootउरस्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
तपनीयम्golden (made of gold)
तपनीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतपनीय
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वर्मarmor
वर्म:
Karma
TypeNoun
Rootवर्मन्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
जघानstruck/slew
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
Formलिट् (परस्मैपद), past (perfect), प्रथम, एकवचन
षड्भिःwith six
षड्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootषष्
Formपुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन
तुbut/then
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अपरैःwith other/additional
अपरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअपर
Formपुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन
पृषत्कैःwith arrows
पृषत्कैः:
Karana
TypeNoun
Rootपृषत्क
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes