Shloka 193
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira
Book 9, Chapter 11
अभ्ययु: कौरवा राजन् पाण्डवानामनीकिनीम् । नरेश्वर! तत्पश्चात् एक साथ संगठित होकर जूझनेवाले दोनों पक्षोंके वीरोंका वह युद्ध बड़ा भयंकर हो गया। राजन! कौरव-योद्धाओंने अपनी सारी सेनाओंको एकत्र करके पाण्डव-सेनापर धावा बोल दिया
sañjaya uvāca | abhyayuḥ kauravā rājan pāṇḍavānām anīkinīm | nareśvara tatpaścāt eka-sātha-saṅghaṭitāḥ yoddhum ubhayapakṣīyā vīrāḥ samare 'tibhayānakaṃ yuddham akurvan | rājan kaurava-yoddhāḥ sarvāḥ senāḥ samāhūya pāṇḍava-senām abhyadhāvan |
రాజా! కౌరవులు పాండవుల సేనపై దాడి చేశారు. ఆపై, నరేశ్వరా! రెండు పక్షాల వీరులు ఒకే గుంపుగా సమీకృతమై ఎదురెదురుగా పోరాడగా యుద్ధం అత్యంత భయంకరంగా మారింది. రాజా! కౌరవ యోధులు తమ సమస్త బలగాలను కూడగట్టి పాండవ సేనపై దూసుకెళ్లారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how collective resolve and massed aggression rapidly intensify violence: when both sides consolidate and rush in together, war becomes ‘exceedingly dreadful.’ It implicitly cautions that once conflict is embraced as a total, unified effort, ethical restraint becomes harder to maintain and destruction escalates.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the Kauravas, assembling all their forces, launch a charge against the Pandava army. As both sides close ranks and engage in a compact, simultaneous clash, the battle turns extremely fierce and terrifying.