Shloka 41
स पपात रथाद् भूमिं गतसत्त्वो5ल्पचेतन: । नरेश्वर! उस शक्ति ने रणभूमिमें उसके वक्ष:स्थलको विदीर्ण कर दिया। सत्यसेनकी चेतना जाती रही और वह प्राणशून्य होकर रथसे पृथ्वीपर गिर पड़ा || ४० ई ।। भ्रातरं निहतं दृष्टवा सुषेण: क्रोधमूर्च्छित:
sa papāta rathād bhūmiṁ gatasattvo 'lpacetanaḥ | nareśvara! sā śaktir raṇabhūmau tasya vakṣaḥsthalaṁ vidīrya tasya cetanāṁ jahāra, sa prāṇaśūnyaḥ san rathāt pṛthivyāṁ nipapāta || bhrātaraṁ nihataṁ dṛṣṭvā suṣeṇaḥ krodhamūrcchitaḥ ||
సంజయుడు పలికెను—ఓ నరేశ్వరా! ఆ శక్తి రణభూమిలో అతని వక్షస్థలాన్ని చీల్చివేసింది. అతని చైతన్యం క్షీణించింది; ప్రాణం విడిచి రథం నుండి భూమిపై పడిపోయాడు. తన అన్నను హతుడై చూచి సుషేణుడు కోపమూర్ఛకు లోనయ్యాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the immediacy and finality of violence in war: a single weapon-strike ends life and consciousness, and the sight of a loved one’s death can ignite overpowering anger. Ethically, it highlights how grief readily turns into rage, a force that can cloud judgment and propel further harm.
Sañjaya reports to the king that Satyasena has been struck by a śakti (spear-weapon), his chest split, and he falls lifeless from his chariot. Immediately after, Suṣeṇa sees his brother killed and becomes overwhelmed by anger, setting up the next action in the battle sequence.