Shloka 19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्य॑ सर्वधनुष्मताम् । धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं संकर्षणस्य च,“निष्पाप राजसिंह! आपको समस्त धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ कहा जाता था। आप गदायुद्धमें धनाध्यक्ष कुबेरकी समानता करनेवाले तथा साक्षात् संकर्षणके शिष्य थे तो भी भीमसेनने कैसे आपपर प्रहार करनेका अवसर पा लिया? नरेश्वर! आप तो सदासे ही बलवान् और गदायुद्धके विद्वान् रहे हैं। फिर उस पापात्माने कैसे आपको मार दिया?
āhus tvāṁ rājaśārdūla mukhyaṁ sarvadhanuṣmatām | dhanādhyakṣopamaṁ yuddhe śiṣyaṁ saṅkarṣaṇasya ca ||
సంజయుడు పలికెను—ఓ రాజశార్దూలా! నిన్ను సమస్త ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడని జనులు చెప్పుకొనేవారు. యుద్ధంలో ధనాధ్యక్షుడు కుబేరునితో సమానుడని, సాక్షాత్తు సంకర్షణుడు (బలరాముడు) శిష్యుడని ప్రసిద్ధి; అయినా భీమసేనుడు నీపై దెబ్బకొట్టుటకు అవకాశం ఎలా పొందెను? ఓ నరేశ్వరా! నీవు ఎల్లప్పుడూ బలవంతుడవు, గదాయుద్ధంలో నిపుణుడవు—అయితే ఆ పాపబుద్ధి నిన్ను ఎలా సంహరించెను?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension between reputation and outcome: even a warrior famed as the best among archers and trained by the highest authority in mace-fighting can fall when a momentary opening arises. It also shows how grief and partisanship shape moral language—calling the killer “sinful” reflects the speaker’s ethical condemnation rather than a neutral report.
Sañjaya addresses a fallen king/warrior with honorifics, recalling his celebrated prowess—likened to Kubera in splendor and described as a disciple of Saṅkarṣaṇa—then asks how Bhīmasena could have found a chance to strike and kill him despite such strength and expertise in gada-yuddha (mace combat).