Shloka 21
Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)
किन्हींके हाथोंमें ही कान थे। कितने ही हजार-हजार नेत्र और लंबे पेटवाले थे। कितनोंके शरीर मांसरहित, हड्ियोंके ढाँचे मात्र थे। भरतनन्दन! कोई कौओंके समान मुखवाले थे तो कोई बाजके समान। राजन! किन्हीं-किन्हींके तो सिर ही नहीं थे। भारत! कोई-कोई भालूके समान मुखवाले थे। उन सबके नेत्र और जिह्लाएँ तेजसे प्रज्वलित हो रही थीं। अंगोंकी कान्ति आगकी ज्वालाके समान जान पड़ती थी
sañjaya uvāca | kecid hastagata-karṇā āsan | kecid bahu-sahasra-netrā dīrgha-udaraś ca | kecic charīrāṇi māṃsa-rahitāni kevalaṃ asthi-paṅjarāṇi | bharata-nandana, kecit kāka-mukhā iva kecid vāyasa-mukhā iva, kecid śyena-mukhā iva | rājan, kecid aśirasā eva | bhārata, kecid ṛkṣa-sadṛśa-mukhāḥ | teṣāṃ sarveṣāṃ netrāṇi jihvāś ca tejasā pradīptāni | aṅga-kāntiś ca vahni-jvālā-sadṛśī babhāsa |
సంజయుడు అన్నాడు—కొందరికి చేతులపైనే చెవులు ఉన్నాయి. కొందరికి వేల వేల కళ్ళు, పొడవైన పొట్టలు ఉన్నాయి. కొందరు మాంసరహితులు—ఎముకల కంకాళాలే. ఓ భరతనందనా! కొందరు కాకి ముఖులు, కొందరు గద్ద ముఖులు; ఓ రాజా! కొందరు తలలేనివారే. ఓ భారతా! కొందరికి ఎలుగుబంటి వంటి ముఖాలు. వారందరి కళ్ళు, నాలుకలు తేజస్సుతో మండుతున్నాయి; వారి అవయవాల కాంతి అగ్ని జ్వాలల వలె కనిపించింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that when violence is pursued outside dharma—especially through deceit and night-slaughter—the moral order appears inverted, symbolized by grotesque, fiery beings. It warns that adharma breeds भय (terror), अशान्ति (unrest), and ominous consequences that haunt victors and victims alike.
Sanjaya reports to the king a terrifying sight in the aftermath of the Sauptika events: monstrous, unnatural figures with animal-like faces, skeletal bodies, and blazing eyes and tongues. The description heightens the atmosphere of dread surrounding the nocturnal killing and signals a world disturbed by grievous wrongdoing.