Shloka 16
Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)
श्ववराहोष्ट्रूपाश्व॒ हयगोमायुगोमुखा:,उनके रूप कुत्ते, सूअर और ऊँटोंके समान थे; मुँह घोड़ों, गीदड़ों और गाय-बैलोंके समान जान पड़ते थे। किन्हींके मुख रीछोंके समान थे तो किन्हींके बिलावोंके समान। कोई बाघोंके समान मुँहवाले थे तो कोई चीतोंके। कितने ही गणोंके मुख कौओं, वानरों, तोतों, बड़े-बड़े अजगरों और हंसोंके समान थे। भारत! कितनोंकी कान्ति भी हंसोंके समान सफेद थी, कितने ही गणोंके मुख कठफोरवा पक्षी और नीलकण्ठके समान थे
sañjaya uvāca | śva-varāhoṣṭra-rūpāśva-haya-gomāyu-go-mukhāḥ |
వారి రూపాలు కుక్కలు, పందులు, ఒంటెల్లా ఉండేవి; వారి ముఖాలు గుర్రాలు, నక్కలు, గోవులు-ఎద్దుల్లా కనిపించేవి. కొందరికి ఎలుగుబంటి ముఖాలు, కొందరికి పిల్లి ముఖాలు; కొందరు పులి ముఖాలు, మరికొందరు చిరుత ముఖాలు. అనేక గణాలకు కాకులు, కోతులు, చిలుకలు, మహా అజగరాలు, హంసల వంటి ముఖాలు ఉండేవి. ఓ భారతా! కొందరి కాంతి హంసలవలె తెల్లగా మెరిసేది; మరెందరో ముఖాలు కఠ్ఠఫోర (వుడ్పెక్కర్) మరియు నీలకంఠ పక్షిలా ఉండేవి।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses grotesque, mixed animal imagery to signal moral and cosmic disorder: when violence and adharma dominate (as in the nocturnal slaughter of the sleeping), the world is portrayed as filled with ominous, dehumanizing forms—an ethical warning about the spiritual consequences of cruelty and treachery.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the dreadful sights associated with the Sauptika episode: hosts of fearsome beings (gaṇas) appear with various animal-like faces and colors, heightening the sense of terror and ill-omen surrounding the night-time killing in the camp.