Shloka 2
Aśvatthāmā’s Buddhi-Doctrine and Nocturnal Incursion Resolve (अश्वत्थाम्नः बुद्धिविचारः सौप्तिकसंकल्पश्च)
इस प्रकार श्रीमह्याभारत सौप्तिकपर्वमें अश्वत्थामा और कृपाचार्यका संवादविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ,दह्यामानस्तु शोकेन प्रदीप्तेनाग्निना यथा । क्िरूरं मनस्तत: कृत्वा तावुभौ प्रत्यभाषत उसके हृदयमें शोककी आग प्रज्वलित हो उठी। वह उससे जलने लगा और अपने मनको कठोर बनाकर कृपाचार्य और कृतवर्मा दोनोंसे बोला--
dahyāmānas tu śokena pradīptenāgninā yathā | krūraṃ manas tataḥ kṛtvā tāv ubhau pratyabhāṣata ||
ప్రజ్వలిత అగ్నితో కాలిపోతున్నవాడిలా శోకంతో దహించబడుతూ, అతడు మనసును క్రూరంగా చేసుకొని ఆ ఇద్దరిని—కృపుని, కృతవర్ముని—సంబోధించి పలికాడు.
कृप उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intense grief can transform into hardness and cruelty, warning that unchecked sorrow may become a catalyst for unethical action—especially in the volatile aftermath of war.
In the Sauptika Parva setting, the speaker describes a figure (contextually Aśvatthāmā) burning with grief and, after hardening his mind, addressing Kṛpa and Kṛtavarman—an emotional pivot that precedes decisive, morally charged speech and action.