Shloka 15
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
शवक्नोति जीवितुं दक्षो नालस: सुखमेधते । दृश्यन्ते जीवलोकेडस्मिन् दक्षा: प्रायो हितैषिण:
śaknoti jīvituṁ dakṣo nālasaḥ sukham edhate | dṛśyante jīvaloke ’smin dakṣāḥ prāyo hitaiṣiṇaḥ ||
కృపాచార్యుడు అన్నాడు—ప్రయత్నంలో నిమగ్నమైన దక్షుడు సుఖంగా జీవనాన్ని సాగించగలడు; కానీ ఆలస్యం చేసే వాడు ఎప్పటికీ సుఖవంతుడు కాడు. ఈ జీవలోకంలో సాధారణంగా దక్షులై తత్పరంగా కర్మచేసేవారే తమ హితాన్ని సాధించుకుంటారు.
कृप उवाच
Educational Q&A
Happiness and welfare are linked to competence and sustained effort; laziness undermines well-being. The verse promotes purposeful action (puruṣārtha) and self-discipline as practical dharma.
In the Sauptika Parva’s tense aftermath of the war, Kṛpa offers counsel framed as worldly observation: those who act with skill and diligence tend to secure their interests, whereas the idle fail to thrive.