Shloka 17
Rudra’s Omitted Share in the Yajña (रुद्रभागानुपपत्तिः — यज्ञोपाख्यानम्)
Devanagari script
इस प्रकार श्रीमह्याभारत सौप्तिकपर्वके अन्तर्गत ऐषीकपर्वमें युधिष्ठिर और श्रीकृष्णका संवादविषयक सत्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ,उस समय कुपित हुए त्रिनेत्रधारी भगवान् शिवने अपने धनुषकी कोटिसे सविताकी दोनों बाँहें काट डालीं, भगकी आँखें फोड़ दीं और पूषाके सारे दाँत तोड़ डाले ।। प्राद्रवन्त ततो देवा यज्ञाज्ानि च सर्वशः । केचित् तत्रैव घूर्णन्तो गतासव इवाभवन् तदनन्तर सम्पूर्ण देवता और यज्ञके सारे अंग वहाँसे पलायन कर गये। कुछ वहीं चक्कर काटते हुए प्राणहीन-से हो गये
Translation
ఆ తరువాత దేవతలందరూ, యజ్ఞానికి సంబంధించిన సమస్త అంగాలూ అక్కడి నుంచి పారిపోయాయి. కొందరు అక్కడే తూలుతూ తిరుగుతూ ప్రాణం లేనివారిలా అయ్యారు.
Word by Word
प्राद्रवन्तran away, fled
प्राद्रवन्त:
TypeVerb
Rootप्र√द्रु (द्रु गतौ)
Formलङ् (imperfect), 3, plural, परस्मैपद
ततःthen, thereafter; from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
Formmasculine, nominative, plural
यज्ञाङ्गानिthe limbs/parts of the sacrifice
यज्ञाङ्गानि:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञाङ्ग
Formneuter, nominative, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वशःentirely; in every way; all together
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः
केचित्some (of them)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक-चित् (के + चित्)
Formmasculine, nominative, plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
घूर्णन्तःwhirling about, reeling
घूर्णन्तः:
TypeVerb
Rootघूर्णन्त् (√घूर्ण् भ्रमणे)
Formpresent active participle, masculine, nominative, plural
गतासवःwhose life-breath had gone; lifeless
गतासवः:
TypeAdjective
Rootगतासु
Formmasculine, nominative, plural
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अभवन्became, were
अभवन्:
TypeVerb
Root√भू (भवति)
Formलङ् (imperfect), 3, plural, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes