Shloka 11
Rudra’s Omitted Share in the Yajña (रुद्रभागानुपपत्तिः — यज्ञोपाख्यानम्)
हवाकी गति रुक गयी, आग समिधा और घी आदिसे जलानेकी चेष्टा की जानेपर भी प्रज्वलित नहीं होती थी और आकाशमें नक्षत्रोंका समूह उद्विग्न होकर घूमने लगा ।। न बभौ भास्करश्नलापि सोम: श्रीमुक्तमण्डल: । तिमिरेणाकुलं सर्वमाकाशं चाभवद् वृतम्,सूर्य भी पूर्णतः प्रकाशित नहीं हो रहे थे, चन्द्रमण्डल भी श्रीहीन हो गया था तथा सारा आकाश अन्धकारसे व्याप्त हो रहा था
na babhau bhāskaraś cāpi somaḥ śrīmuktamaṇḍalaḥ | timireṇākulaṃ sarvam ākāśaṃ cābhavad vṛtam ||
సూర్యుడు కూడా పూర్తిగా ప్రకాశించలేదు; చంద్రమండలం తన కాంతి-శోభను కోల్పోయింది. చీకటి వ్యాపించి సమస్త ఆకాశం కప్పబడినట్లైంది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames cosmic dimming (sun and moon losing radiance) as a moral-psychological omen: when adharma and cruelty dominate, the world is portrayed as losing clarity and auspiciousness, signaling ethical rupture and its consequences.
In the aftermath of the night events of the Sauptika episode, the narrator describes ominous portents: the sun does not shine, the moon looks lusterless, and darkness covers the sky, heightening the sense of dread and disorder.