Shloka 21
बहुरूपा: प्रजा: सृष्टा विवृद्धाश्व स्वतेजसा | चुक्रोध भगवान् रुद्रो लिड़ं स्वं चाप्यविध्यत,अनेक रूपवाली प्रजाकी सृष्टि हो गयी और वह अपने ही तेजसे भलीभाँति बढ़ भी गयी। यह देखकर भगवान् रुद्र कुपित हो उठे और उन्होंने अपना लिंग काटकर फेंक दिया
bahurūpāḥ prajāḥ sṛṣṭā vivṛddhāś ca svatejasā | cukrodha bhagavān rudro liṅgaṃ svaṃ cāpyavidhyata ||
అనేకరూపాలైన ప్రజలు సృష్టింపబడి, తమ స్వతేజస్సుతో మహత్తుగా వికసించారు. అది చూచి భగవాన్ రుద్రుడు కోపించి, తన లింగాన్ని ఛేదించి విసిరివేశాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension between unchecked proliferation and cosmic balance: when creation expands powerfully on its own, Rudra’s fierce reaction symbolizes the need to restrain or withdraw generative force to restore order. Ethically, it points to governance of power—creation and destruction must be aligned with dharma (right order), not mere impulse.
Vaiśaṃpāyana narrates that many kinds of beings were created and prospered by their own tejas. Rudra, seeing this state of affairs, becomes angry and casts away his own liṅga, a dramatic mythic act indicating a rupture or suspension of generative potency within the cosmic story.