Shloka 33
Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context
“मूढ ब्राह्मण! मैंने बारह वर्षोंतक अत्यन्त घोर ब्रह्मचर्यव्रतका पालन करके हिमालयकी घाटीमें रहकर बड़ी भारी तपस्याके द्वारा जिसे प्राप्त किया था, मेरे समान व्रतका पालन करनेवाली रुक्मिणीदेवीके गर्भसे जिसका जन्म हुआ है, जिसके रूपमें साक्षात् तेजस्वी सनत्कुमारने ही मेरे यहाँ अवतार लिया है, वह प्रद्युम्न मेरा प्रिय पुत्र है। परंतु रणभूमिमें जिसकी कहीं तुलना नहीं है, मेरे इस परम दिव्य चक्रको कभी उस प्रद्युम्नने भी नहीं माँगा था, जिसकी आज तुमने माँग की है ।। रामेणातिबलेनैतन्नोक्तपूर्व कदाचन । न गदेन न साम्बेन यदिदं प्रार्थितं त्वया,“अत्यन्त बलशाली बलरामजीने भी पहले कभी ऐसी बात नहीं कही है। जिसे तुमने माँगा है, उसे गद और साम्बने भी कभी लेनेकी इच्छा नहीं की
mūḍha brāhmaṇa! mayā dvādaśa-varṣāṇi atyanta-ghora-brahmacarya-vrataṃ pālayitvā himālaya-guhāyāṃ nivasan mahā-tapasā yaḥ prāptaḥ, mamaiva vrata-samācāriṇyā rukmiṇyā devyā garbhāt yasya janma, yasya rūpe sākṣāt tejasvī sanatkumāra eva mama gṛhe avatīrṇaḥ, sa pradyumno mama priyaḥ putraḥ. kintu raṇabhūmau yasya kvacid api tulanā nāsti, etat mama parama-divyaṃ cakraṃ kadācit sa pradyumno 'pi na yācitavān, yad adya tvayā prārthitam. rāmeṇātibalena etan nokta-pūrvaṃ kadācana; na gadena na sāmbena yad idaṃ prārthitaṃ tvayā.
“ఓ మూఢ బ్రాహ్మణా! నేను పన్నెండు సంవత్సరాలు అత్యంత ఘోరమైన బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఆచరించి, హిమాలయ లోయల్లో నివసిస్తూ, మహా తపస్సుతో పొందిన కుమారుడు—నా వలె వ్రతనిష్ఠ కలిగిన రుక్మిణీదేవి గర్భమున జన్మించాడు; అతని రూపంలో తేజోవంతుడైన సనత్కుమారుడు సాక్షాత్తుగా నా గృహమున అవతరించినట్టే—ఆ ప్రద్యుమ్నుడు నా ప్రియ కుమారుడు. అయితే యుద్ధభూమిలో సాటిలేని అతడే కూడా నా ఈ పరమ దివ్య చక్రాన్ని ఎప్పుడూ అడగలేదు—నీవు ఈ రోజు అడిగినదాన్ని. అత్యంత బలవంతుడైన బలరాముడుకూడా ఇలాంటి మాట ఎప్పుడూ పలకలేదు; గదుడూ కాదు, సామ్బుడూ కాదు—నీవు కోరుతున్నదాన్ని వారు ఎప్పుడూ కోరలేదు.”
वैशम्पायन उवाच