Shloka 11
सौप्तिकपर्व — धृष्टद्युम्नसारथिवृत्तान्तः
Report of the Night Raid and Yudhiṣṭhira’s Lament
हत्वा भ्रातृन् वयस्यांश्व पितृन् पुत्रान् सुहृद्गणान् । बन्धूनमात्यान् पोत्रांश्व जित्वा सर्वाञ्जिता वयम्,“हमने भाइयों, समवयस्क मित्रों, पितृतुल्य पुरुषों, पुत्रों, सुहृदगणों, बन्धुओं, मन्त्रियों तथा पौत्रोंकी हत्या करके उन सबको जीतकर विजय प्राप्त की थी; परंतु अब शत्रुओंद्वारा हम ही पराजित हो गये
hatvā bhrātṝn vayasyāṁś ca pitṝn putrān suhṛd-gaṇān | bandhūn amātyān pautrāṁś ca jitvā sarvān jitā vayam ||
సూతుడు పలికెను—సోదరులను, సమవయస్క మిత్రులను, తండ్రితుల్య వృద్ధులను, కుమారులను, సుహృదులను, బంధువులను, మంత్రులను, మనవళ్లను సైతం హతమార్చి, వారందరినీ ‘జయించి’ మేము విజయాన్ని పొందాము; కాని చివరికి శత్రువులే మమ్మల్ని జయించారు.
सूत उवाच
Educational Q&A
Victory gained by slaughtering one’s own kin and well-wishers is ethically corrosive and ultimately unstable; violence invites reversal, so the ‘conqueror’ can soon become the conquered.
The Sūta-narrator summarizes the catastrophic cost of the Kurukṣetra conflict: the side speaking has destroyed its own relational world—brothers, friends, elders, descendants, and ministers—claimed victory, and now faces defeat at the hands of enemies, highlighting the bitter aftermath of the war.