Shloka 3
Devanagari script
युधिष्ठिर उदाच धातुर्नियोगाद् भूतानि प्राप्रुवन्ति शुभाशुभम् । न निवृत्तिस्तयोरस्ति देवितव्यं पुनर्यदि,युधिष्ठिरने कहा--समस्त प्राणी विधाताकी प्रेरणासे शुभ और अशुभ फल प्राप्त करते हैं। उन्हें कोई टाल नहीं सकता। जान पड़ता है, मुझे फिर जूआ खेलना पड़ेगा
Translation
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—విధాత నియోగముచే ప్రాణులు శుభమూ అశుభమూ ఫలములను పొందుదురు; వాటినుండి తప్పించుకొనుట లేదు. కనుక అట్లే అయితే, నాకు మళ్లీ పాశక్రీడ చేయవలసిందే.
Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
धातुःof the creator/ordainer
धातुः:
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Genitive, Singular
नियोगात्from the ordinance/command
नियोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनियोग
FormMasculine, Ablative, Singular
भूतानिcreatures/beings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
प्राप्नुवन्तिobtain/attain
प्राप्नुवन्ति:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
शुभम्good (result)
शुभम्:
Karma
TypeNoun
Rootशुभ
FormNeuter, Accusative, Singular
अशुभम्evil (result)
अशुभम्:
Karma
TypeNoun
Rootअशुभ
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
निवृत्तिःcessation/avoidance
निवृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
तयोःof those two (good and evil)
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Genitive, Dual
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
देवितव्यम्must be played (at dice)
देवितव्यम्:
TypeVerb
Rootदिव् (द्युत-क्रीडायाम्)
FormGerundive (तव्यत्), Neuter, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes