Shloka 8
संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमा: । प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतेडनुक्ता: परुषमुत्तरम्,युधिष्ठिर! नीच मनुष्य साधारण बातचीतमें भी कटुवचन बोलने लगते हैं। जो स्वयं पहले कटु वचन न कहकर प्रत्युत्तरमें कठोर बातें कहते हैं, वे मध्यम श्रेणीके पुरुष हैं। परंतु जो धीर एवं श्रेष्ठ पुरुष हैं, वे किसीके कटुवचन बोलने या न बोलनेपर भी अपने मुखसे कभी कठोर एवं अहितकर बात नहीं निकालते
saṃvāde paruṣāṇy āhur yudhiṣṭhira narādhamāḥ | pratyāhur madhyamās tv ete anuktāḥ paruṣam uttaram ||
యుధిష్ఠిరా! సాధారణ సంభాషణలో ముందుగా కఠిన వాక్యాలు పలికేవారు అధములు. తాము మొదలుపెట్టక, రెచ్చగొట్టినప్పుడు కఠినంగా ప్రత్యుత్తరం చెప్పేవారు మధ్యస్థులు.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse ranks people by their relationship to harsh speech: the worst initiate cruelty in words, the middling retaliate only when provoked, and the truly noble maintain restraint and avoid harmful speech regardless of others’ behavior.
In the Sabha Parva’s ethical discussions, Yudhiṣṭhira articulates a standard of conduct centered on vāg-dharma (righteous speech), emphasizing self-mastery and non-harm in dialogue.