Shloka 19
पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest
Vidura’s Report and Portents
स्वप्ने यथैतद् विजितं धन स्या- देवं मनन््ये यस्य दीव्यत्यनीश: । गान्धारराजस्य वचो निशम्य धर्मादस्मात् कुरवो मापयात,(परंतु जब वे पहले अपनेको हारकर उसे दाँवपर लगानेका अधिकार ही खो बैठे थे, तब उसका मूल्य ही क्या रहा?) अनधिकारी पुरुष जिस धनको दाँवपर लगाता है, उसकी हार-जीत मैं वैसी ही मानता हूँ जैसे कोई स्वप्रमें किसी धनको हारता या जीतता है। कौरवो! तुमलोग गान्धारराज शकुनिकी बात सुनकर अपने धर्मसे भ्रष्ट न होओ
svapne yathaitad vijitaṃ dhanaṃ syād evaṃ manye yasya dīvyaty anīśaḥ | gāndhārarājasya vaco niśamya dharmād asmāt kuravo māpayāta ||
విదురుడు అన్నాడు—స్వప్నంలో ధనం గెలిచినట్లు లేదా పోయినట్లు ఎలా భావిస్తామో, అలాగే అధికారం లేని వాడు పణంగా పెట్టిన ధనపు గెలుపు-ఓటమిని నేను భావిస్తాను. గాంధారరాజు శకుని మాటలు విని, ఓ కురువులారా, ఈ ధర్మం నుండి తొలగిపోకండి।
विदुर उवाच
Educational Q&A
A wager made by someone lacking rightful authority over the stake is ethically and juridically void; its ‘win’ or ‘loss’ is as unreal as a dream. Therefore the Kurus should not let Śakuni’s words push them into adharma.
In the dice-hall episode, Vidura rebukes the proceedings: after Yudhiṣṭhira has already lost his own freedom, further staking (especially of others) lacks proper entitlement. Vidura urges the Kuru assembly to resist Śakuni’s manipulative counsel and remain within dharma.