Shloka 5
Sabhā Parva, Adhyāya 68 — Pāṇḍavānāṃ Vanavāsa-prasthānaḥ; Duḥśāsana-nindā; Pāṇḍava-pratijñāḥ
Devanagari script
एषा हानर्हती बाला पाण्डवान् प्राप्प कौरवै: । त्वत्कृते क्लिश्यते क्षुद्रैनशंसैरकृतात्मभि:,यह भोली-भाली अबला पाण्डवोंको पतिरूपमें पाकर इस प्रकार अपमानित होनेके योग्य नहीं थी, परंतु आपके कारण ये नीच, नृशंस और अजितेन्द्रिय कौरव इसे नाना प्रकारके कष्ट दे रहे हैं
Translation
పాండవులను భర్తలుగా పొందిన ఈ నిర్దోష బాలిక ఇలాంటి అవమానానికి అర్హురాలు కాదు; కానీ నీ కారణంగా ఈ నీచులు, క్రూరులు, అసంయములు కౌరవులు ఆమెను నానావిధాలుగా బాధిస్తున్నారు.
Word by Word
एषाthis (woman)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
हानर्हतीnot deserving of harm/insult
हानर्हती:
Karta
TypeAdjective
Rootहान-अर्हत्
FormFeminine, Nominative, Singular
बालाyoung girl
बाला:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormFeminine, Nominative, Singular
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
कौरवैःby the Kauravas
कौरवैः:
Karana
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्वत्कृतेbecause of you / for your sake
त्वत्कृते:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootत्वद्-कृत
Formlocative singular used adverbially: 'for your sake/because of you'
क्लिश्यतेis afflicted / suffers
क्लिश्यते:
TypeVerb
Rootक्लिश्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, 3rd, Singular
क्षुद्रैःby base (men)
क्षुद्रैः:
Karana
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
अनशंसैःby cruel/merciless (men)
अनशंसैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअनशंस
FormMasculine, Instrumental, Plural
अकृतात्मभिःby those of uncontrolled/unrefined selves
अकृतात्मभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootअकृतात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
भीम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes