Shloka 5
अक्षविजय-प्रसङ्गः
Escalation of Wagers and Shakuni’s Repeated Declarations of Victory
युधिषछ्िर उवाच विज्ञायते ते मनसो<प्रहर्ष: कच्चित् क्षत्त: कुशलेनागतो5सि । कच्चित् पुत्रा: स्थविरस्यानुलोमा वशानुगाश्चापि विशो5थ कच्चित्,युधिष्ठिर बोले--विदुरजी! आपका मन प्रसन्न नहीं जान पड़ता। आप कुशलसे तो आये हैं? बूढ़े राजा धृतराष्ट्रके पुत्र उनके अनुकूल चलते हैं न? तथा सारी प्रजा उनके वशमें हैन?
yudhiṣṭhira uvāca
vijñāyate te manaso ’prahārṣaḥ kaccit kṣattaḥ kuśalenāgato ’si |
kaccit putrāḥ sthavirasya ’nulomā vaśānugāś cāpi viśo ’tha kaccit ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—క్షత్తా (విదురా), నీ మనసులో హర్షం కనిపించడం లేదు; నీవు క్షేమంగా వచ్చావా? వృద్ధరాజు కుమారులు ఆయనకు అనుకూలంగా నడుచుకుంటున్నారా? అలాగే ప్రజలూ ఆయన వశంలో, విధేయులుగా ఉన్నారా?
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
A ruler grounded in dharma begins with attentive concern: he reads signs of distress in a counselor, asks about personal well-being, and then inquires about the alignment of the king’s heirs and the obedience of the subjects—linking private emotion, court ethics, and public order.
In the Sabha Parva context, Vidura arrives with a troubled demeanor. Yudhiṣṭhira notices the absence of cheer and questions him: whether he has come safely, whether Dhṛtarāṣṭra’s sons are acting in harmony with the old king, and whether the populace remains under control—hinting at instability in Hastināpura.