Shloka 3
सभा-पर्व, अध्याय 56: विदुरस्य द्यूत-निन्दा
Vidura’s Censure of Dicing and Warning to the Kurus
अक्षान क्षिपन्नक्षतः सन् विद्वानविदुषो जये । ग्लहान् धनूंषि मे विद्धि शरानक्षांश्ष भारत,परंतु राजन! तुम कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरको बुला लो। मैं किसी संशयमें पड़े बिना, सेनाके सामने युद्ध किये बिना केवल पासे फेंककर स्वयं किसी प्रकारकी क्षति उठाये बिना ही पाण्डवोंको जीत लूँगा; क्योंकि मैं द्यूतविद्याका ज्ञाता हूँ और पाण्डव इस कलासे अनभिज्ञ हैं। भारत! दावोंको मेरे धनुष समझो और पासोंको मेरे बाण
akṣān kṣipann akṣataḥ san vidvān aviduṣo jaye | glahān dhanūṃṣi me viddhi śarān akṣāṃś ca bhārata ||
పాశాలు విసురుతూ, నేనే అక్షతుడిగా ఉండి, విద్యావంతుడనై అవిద్యులను జయిస్తాను. ఓ భారతా! నా పందాలను ధనుస్సులుగా, పాశాలను బాణాలుగా తెలుసుకో.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how adharma can masquerade as ‘skill’ and ‘strategy’: Duryodhana seeks victory without righteous confrontation, exploiting another’s weakness (ignorance of gambling) and redefining wagers and dice as weapons—an ethical warning about manipulative, rule-bending triumphs.
Duryodhana proposes defeating the Pāṇḍavas through a dice match rather than war. He boasts that, as an expert in gambling, he can win ‘unharmed,’ treating stakes as bows and dice as arrows—setting the stage for the fateful invitation to Yudhiṣṭhira.