Shloka 18
सहस्रस्तम्भां हेमवैदूर्यचित्रां शतद्वारां तोरणस्फाटिकाख्याम् | सभामग्रयां क्रोशमात्रायतां मे तद्विस्तारामाशु कुर्वन्तु युक्ता:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर बुद्धिमान राजा धृतराष्ट्रने दैवको परम दुस्तर माना और दैवके प्रतापसे ही उनके चित्तपर मोह छा गया। वे कर्तव्याकर्तव्यका निर्णय करनेमें असमर्थ हो गये। फिर पुत्रकी बात मानकर उन्होंने सेवकोंको आज्ञा दी कि शीघ्र ही तत्पर होकर तोरणस्फाटिक नामक सभा तैयार कराओ। उसमें सुवर्ण तथा वैदूर्यसे जटित एक हजार खम्भे और सौ दरवाजे हों। उस सुन्दर सभाकी लंबाई और चौड़ाई एक- एक कोसकी होनी चाहिये
Vaiśampāyana uvāca |
Sahasrastambhāṃ hemavaidūryacitrāṃ śatadvārāṃ toraṇasphāṭikākhyām |
Sabhām agryāṃ krośamātrāyatāṃ me tad-vistārām āśu kurvantu yuktāḥ ||
“‘తోరణస్ఫాటికా’ అనే నా అగ్ర్య సభను యోగ్యులైన శిల్పులు వెంటనే నిర్మించాలి. అది స్వర్ణం, వైదూర్యంతో అలంకృతమై, వెయ్యి స్తంభాలతో నిలిచి, వంద ద్వారాలతో యుక్తమై, పొడవు-వెడల్పు రెండూ ఒక్కొక్క క్రోశముగా విస్తరించాలి.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
External grandeur and royal power, when driven by attachment and the pressure of partiality, can eclipse moral discernment. The verse highlights how a ruler’s compromised judgment enables conditions for adharma to unfold.
Dhṛtarāṣṭra (as narrated by Vaiśampāyana) orders the rapid construction of an exceptional assembly hall named Toraṇa-sphāṭikā—crystal-gated, richly inlaid with gold and vaidūrya, with a thousand pillars and a hundred doors, measuring a krośa in extent—setting the stage for the events of the dice-hall episode.