Shloka 16
Devanagari script
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात् समुपेक्षते । व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः,जो निरन्तर बढ़ते हुए शत्रुपक्षकी ओरसे मोहवश उदासीन हो जाता है, बढ़े हुए रोगकी भाँति शत्रु उस उदासीन राजाकी जड़ काट डालता है
Transliteration
śatrupakṣaṃ samṛddhyantaṃ yo mohāt samupekṣate | vyādhir āpyāyita iva tasya mūlaṃ chinatti saḥ ||
Translation
మోహవశాత్ వృద్ధి చెందుతున్న శత్రుపక్షాన్ని ఉపేక్షించే వాడిని, ఆ శత్రువు—పోషించబడిన వ్యాధిలా—వాడి మూలాన్నే కోసివేస్తాడు।
Word by Word
शत्रु-पक्षम्the enemy side/faction
शत्रु-पक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु + पक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
समृद्ध्यन्तम्prospering, growing
समृद्ध्यन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-ऋध्
FormMasculine, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मोहात्from delusion; out of infatuation
मोहात्:
Karana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
समुपेक्षतेneglects, disregards
समुपेक्षते:
TypeVerb
Rootसम्-उप-ईक्ष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
व्याधिःa disease
व्याधिः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याधि
FormMasculine, Nominative, Singular
आप्यायितःnourished, swollen, increased
आप्यायितः:
TypeAdjective
Rootआ-√प्या (प्याय्)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तस्यof him/that (person)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मूलम्the root; foundation
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
छिनत्तिcuts off, severs
छिनत्ति:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe; that (enemy/disease)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaE
enemy faction (śatrupakṣa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes