Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match

दुर्योधन बोला--अनघ! राजाओंद्वारा युधिष्ठिरके यज्ञके लिये दिये हुए जिस महान्‌ धनका संग्रह वहाँ हुआ था, वह अनेक प्रकारका था। मैं उसका वर्णन करता हूँ, सुनिये ।। मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम्‌ | ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते

duryodhana uvāca—anagha! rājabhir yudhiṣṭhirasya yajñārthaṃ dattasya mahato dhanasya yatra saṃgraho ’bhavat sa nānāvīryaḥ (nānāvidhaḥ) । tasya varṇanaṃ karomi—śṛṇu । merumandarayor madhye śailodām abhito nadīm | ye te kīcakaveṇūnāṃ chāyāṃ ramyām upāsate ||

దుర్యోధనుడు పలికెను—హే అనఘా! యుధిష్ఠిరుని యజ్ఞార్థమై రాజులు అక్కడ సమర్పించిన మహత్తర ధనసంచయం నానావిధమైంది. దానిని నేను వివరిస్తాను; వినుము. మేరు మరియు మందర పర్వతాల మధ్య శైలోదా అనే నది ప్రవహిస్తుంది; దాని తీరాలలో కీచక వెణువుల మనోహర ఛాయలో కొందరు ఆనందంగా నివసిస్తారు.

मेरु-मन्दरयोःof Meru and Mandara (mountains)
मेरु-मन्दरयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेरु + मन्दर
FormMasculine, Genitive, Dual
मध्येin the middle/between
मध्ये:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमध्य
शैलोदाम्the river Śailodā
शैलोदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशैलोदा
FormFeminine, Accusative, Singular
अभितःaround/on both sides of
अभितः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअभितः
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
येwho/which (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कीचक-वेणूनाम्of the bamboos called kīcaka
कीचक-वेणूनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकीचकवेणु
FormMasculine, Genitive, Plural
छायाम्shade
छायाम्:
Karma
TypeNoun
Rootछाया
FormFeminine, Accusative, Singular
रम्याम्delightful/pleasant
रम्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरम्य
FormFeminine, Accusative, Singular
उपासतेthey resort to/they enjoy/they sit by
उपासते:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
Y
Yudhiṣṭhira
M
Meru
M
Mandara
Ś
Śailodā (river)
K
kīcaka-veṇu (bamboo)

Educational Q&A

The verse frames immense ritual wealth as a public, kingly phenomenon—generated through alliances and recognition—while also hinting at the ethical danger of attachment: Duryodhana’s detailed attention to others’ prosperity becomes a seed for envy and conflict.

Duryodhana begins recounting the extraordinary riches assembled for Yudhiṣṭhira’s great sacrifice, shifting into a descriptive catalogue that includes far-off, almost mythic regions (Meru–Mandara and the Śailodā river) and their distinctive natural features.