Shloka 31
Dyūta-āhvāna: Śakuni’s Proposal, Vidura’s Warning, and the Summons of Yudhiṣṭhira
Sabhā-parva 51
Devanagari script
शतशश्वचैव बहुश: सुवर्ण पद्मसम्मितम् । बलिमादाय विविध द्वारि तिष्ठन्ति वारिता:,दूरतक जानेवाले बड़े-बड़े हाथी, जिनकी संख्या एक अर्बुद थी एवं घोड़े, जिनकी संख्या कई सौ अर्बुद थी और सुवर्ण जो एक पद्मकी लागतका था--इन सबको तथा भाँति-भाँतिकी दूसरी उपहार-सामग्रीको साथ लेकर कितने ही नरेश राजद्वारपर रोके जाकर भेंट देनेके लिये खड़े थे
Transliteration
śataśaśva caiva bahuśaḥ suvarṇa-padma-sammitam | balim ādāya vividha-dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ ||
Translation
దుర్యోధనుడు అన్నాడు—వందలసార్లు, అనేక విధాలుగా, ‘పద్మ’మూల్యమైన స్వర్ణమును మరియు వివిధ ఉపహారాలను బలి (కర-భేటి)గా మోసుకొని రాజులు ద్వారమున ఆపబడినవారై నిలుచుచున్నారు.
Word by Word
शतशःby hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशस्
शश्वत्continually, always
शश्वत्:
TypeIndeclinable
Rootशश्वत्
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बहुशःmany times, repeatedly
बहुशः:
TypeIndeclinable
Rootबहुशस्
सुवर्णपद्मसम्मितम्measured/valued at a padma of gold
सुवर्णपद्मसम्मितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुवर्ण-पद्म-सम्मित
FormNeuter, Accusative, Singular
बलिम्tribute, offering
बलिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलि
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
विविधद्वारिat the various gate(s) / at the many-doored (place)
विविधद्वारि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविविध-द्वार
FormNeuter, Locative, Singular
तिष्ठन्तिthey stand
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
वारिताःrestrained, prevented
वारिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवारित
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaR
royal gate/palace door (dvāra)T
tribute/offering (bali)G
gold (suvarṇa)P
padma (unit of value/number)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes