Shloka 29
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित् काले विबुद्धयसे । कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित्,तुम असमयमें ही निद्राके वशीभूत तो नहीं होते? समयपर जग जाते हो न? अर्थशास्त्रके जानकार तो तुम हो ही। रात्रिके पिछले भागमें जगकर अपने अर्थ (आवश्यक कर्तव्य एवं हित)-के विषयमें विचार तो करते हो न?-
Transliteration
kaccin nidrāvaśaṃ naiṣi kaccit kāle vibudhyase | kaccic cāpararātreṣu cintayasy artham arthavit ||
Translation
నారదుడు అన్నాడు— నీవు అసమయములో నిద్రకు లోబడిపోవడంలేదుగా? తగిన వేళకు మేల్కొంటావు కదా? రాజనీతిశాస్త్రం తెలిసినవాడవై, రాత్రి చివరి భాగంలో మేలుకొని నిజమైన హితం మరియు చేయవలసిన కర్తవ్యాల గురించి ఆలోచిస్తావు కదా?
Word by Word
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
निद्रावशम्under the control of sleep
निद्रावशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिद्रा-वश
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एषिyou go/come; you fall into
एषि:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Indicative
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
कालेat the proper time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
विबुद्ध्यसेyou awaken
विबुद्ध्यसे:
TypeVerb
Rootबुध्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada, Indicative
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपररात्रेषुin the latter parts of the night
अपररात्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअपर-रात्रि
FormFeminine, Locative, Plural
चिन्तयसिyou think/reflect
चिन्तयसि:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Indicative
अर्थम्purpose; welfare; matter of policy
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्थवित्knower of policy/wealth (one who knows artha)
अर्थवित्:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes