Shloka 12
Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity
त्वामेक॑ कारणं कृत्वा कालेन भरतर्षभ | समेत पार्थिव क्षत्रं क्षयं यास्यति भारत । दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च,“भरतकुलतिलक! एकमात्र तुम्हींको निमित्त बनाकर यथासमय समस्त भूमिपालोंका समुदाय आपसमें लड़कर नष्ट हो जायगा। भारत! क्षत्रियोंका यह विनाश दुर्योधनके अपराधसे तथा भीमसेन और अर्जुनके पराक्रमद्वारा सम्पन्न होगा
tvām ekaṁ kāraṇaṁ kṛtvā kālena bharatarṣabha | sametaṁ pārthiva-kṣatraṁ kṣayaṁ yāsyati bhārata | duryodhanāparādhena bhīmārjuna-balena ca ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ భరతశ్రేష్ఠా! నిన్నొక్కడినే కారణంగా చేసుకొని, కాలానుగుణంగా సమవేతమైన రాజులు, క్షత్రియసమూహం వినాశానికి చేరును. ఓ భారతవంశజా! ఈ క్షత్రియనాశనం దుర్యోధనుని అపరాధముచేతను, భీమార్జునుల బలపరాక్రమముచేతను సంభవించును.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames large-scale catastrophe as arising from a convergence of Kāla (destined time) and human agency: one person may become the immediate ‘instrumental cause,’ but ethical blame is assigned to wrongdoing (Duryodhana’s aparādha), while the outcome is executed through the power of key actors (Bhima and Arjuna).
Vaiśampāyana foretells that, at the appointed time, the gathered kings and the warrior class will be destroyed in mutual conflict. He specifies the proximate moral trigger as Duryodhana’s transgression and identifies Bhima and Arjuna as principal forces through whom the destruction will be accomplished.