Shloka 12
Śiśupāla-janma-lakṣaṇaṃ (Śiśupāla’s birth marks and the prophecy of his end)
Devanagari script
विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धमतां वर । चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षिताम्,“बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ कुन्तीनन्दन युधिष्ठिर! तुम्हारा कल्याण हो। अवश्य ही इस चेदिराज शिशुपालकी तथा इन समस्त भूपालोंकी बुद्धि मारी गयी है
Transliteration
vaishampāyana uvāca |
viplutā cāsya bhadraṃ te buddhir buddhimatāṃ vara |
cedirājasya kaunteya sarveṣāṃ ca mahīkṣitām ||
Translation
బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడవైన కౌంతేయా! నీకు మంగళం కలుగుగాక. నిశ్చయంగా ఈ చేది రాజుని, అలాగే ఈ సమస్త భూపాలుల బుద్ధి కలతచెందింది.
Word by Word
विप्लुताoverturned, deranged
विप्लुता:
Karta
TypeAdjective
Rootविप्लुत (वि+प्लु धातु से निष्पन्न विशेषण)
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him/this (of this one)
अस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइदम् (अस्मद्-प्रत्ययान्त सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भद्रम्welfare, good fortune
भद्रम्:
TypeNoun
Rootभद्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेto you / your
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative/Genitive, Singular
बुद्धिःintellect, understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धमताम्of the intelligent (people)
बुद्धमताम्:
TypeAdjective
Rootबुद्धमत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
वरbest, excellent (O best)
वर:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Vocative, Singular
चेदिराजस्यof the king of Cedi
चेदिराजस्य:
TypeNoun
Rootचेदिराज
FormMasculine, Genitive, Singular
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महीक्षिताम्of the kings (earth-protectors)
महीक्षिताम्:
TypeNoun
Rootमहीक्षित्
FormMasculine, Genitive, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
Yudhiṣṭhira (Kaunteya)Ś
Śiśupāla (Cedirāja, king of Cedi)C
CediO
other kings (mahīkṣit)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes