Shloka 10
Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)
Devanagari script
कृष्णेन हि जिता युद्धे बहव: क्षत्रियर्षभा: । जगत् सर्व च वार््ष्णेये निखिलेन प्रतिक्ठितम्,श्रीकृष्णके द्वारा संग्राममें अनेक क्षत्रियशिरोमणि परास्त हुए हैं | यह सम्पूर्ण जगत् वृष्णिकुलभूषण भगवान् श्रीकृष्णमें ही पूर्णरूपसे प्रतिष्ठित है
Transliteration
kṛṣṇena hi jitā yuddhe bahavaḥ kṣatriyarṣabhāḥ | jagat sarvaṃ ca vārṣṇeye nikhilena pratiṣṭhitam ||
Translation
భీష్ముడు అన్నాడు—యుద్ధంలో కృష్ణుడు అనేక క్షత్రియశ్రేష్ఠులను జయించాడు. అలాగే ఈ సమస్త జగత్తు నిఖిలంగా వార్ష్ణేయుడైన (శ్రీకృష్ణుడైన) ఆయనలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
Word by Word
कृष्णेनby Krishna
कृष्णेन:
Karana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Instrumental, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
जिताःconquered/defeated
जिताः:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
बहवःmany
बहवः:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रियर्षभाःbulls among kshatriyas (foremost warriors)
क्षत्रियर्षभाः:
TypeNoun
Rootक्षत्रियर्षभ
FormMasculine, Nominative, Plural
जगत्the world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्all/entire
सर्वम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वार्ष्णेयेin the Vrishni-descendant (Krishna)
वार्ष्णेये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवार्ष्णेय
FormMasculine, Locative, Singular
निखिलेनwholly/entirely
निखिलेन:
TypeAdjective
Rootनिखिल
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रतिष्ठितम्is established/grounded
प्रतिष्ठितम्:
TypeVerb
Rootप्रति-स्था
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
KṛṣṇaV
Vārṣṇeya (epithet of Kṛṣṇa)K
Kṣatriyas (as a class of warriors)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes