Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality

नीलस्य राज्ञो दुहिता बभूवातीवशोभना । सानम्निहोत्रमुपातिष्ठद्‌ बोधनाय पितु: सदा,राजा नीलके एक कन्या थी, जो अनुपम सुन्दरी थी। वह सदा अपने पिताके अन्निहोत्रगृहमें अग्निको प्रजवयलित करनेके लिये उपस्थित हुआ करती थी

nīlasya rājño duhitā babhūvātivaśobhanā | sānamnihotram upātiṣṭhad bodhanāya pituḥ sadā ||

రాజు నీలునికి ఒక కుమార్తె ఉండెను; ఆమె అత్యంత సుందరి. ఆమె నిత్యం తండ్రి అగ్నిహోత్రంలో హాజరై అగ్నిని సేవించి, దానిని ప్రదీప్తంగా ఉంచేది.

नीलस्यof Nīla
नीलस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootनील
FormMasculine, Genitive, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
दुहिताdaughter
दुहिता:
Karta
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Nominative, Singular
बभूवwas / became
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अतीवexceedingly
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
शोभनाbeautiful
शोभना:
Visheshana
TypeAdjective
Rootशोभन
FormFeminine, Nominative, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
अग्निहोत्रम्Agnihotra (fire-rite)
अग्निहोत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
उपातिष्ठत्attended / waited upon
उपातिष्ठत्:
TypeVerb
Rootउप-स्था
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
बोधनायfor awakening / for informing
बोधनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootबोधन
FormNeuter, Dative, Singular
पितुःof (her) father
पितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King Nīla
N
Nīla's daughter
A
Agnihotra (sacred fire/rite)

Educational Q&A

The verse highlights dharma in the form of faithful observance of Vedic household rites and filial responsibility: the daughter supports her father’s religious discipline by diligently tending the Agnihotra fire.

Vaiśampāyana introduces King Nīla’s exceptionally beautiful daughter and describes her regular service at the Agnihotra—attending the fire daily and keeping it active—thereby assisting and prompting her father in his ritual duties.