Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice

विजिग्ये पुरुषव्यात्रो नातितीव्रेण कर्मणा । शकांश्व॒ बर्बरांश्नेव अजयच्छझञझपूर्वकम्‌,शर्मक और वर्मकोंको उन्होंने समझा-बुझाकर ही जीत लिया। विदेह देशके राजा जनकको भी पुरुषसिंह भीमने अधिक उग्र प्रयास किये बिना ही परास्त किया। फिर शकों और बर्बरोंपर छलसे विजय प्राप्त कर ली

vaizampāyana uvāca |

vijigye puruṣavyāghro nātitīvreṇa karmaṇā |

śakāṃś ca barbarāṃś caiva ajayac chalapūrvakam ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—పురుషవ్యాఘ్రుడైన భీముడు అతిశయ కఠిన ప్రయత్నం లేకుండానే విజయం సాధించాడు; అయితే శకులు, బర్బరులను మాత్రం ఛల-యుక్తితో జయించాడు.

विजिग्येconquered
विजिग्ये:
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलिट् (परिपूर्ण भूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
पुरुषव्याघ्रःthe tiger among men (great hero)
पुरुषव्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
अतितीव्रेणwith excessively fierce (means/effort)
अतितीव्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootअतितीव्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कर्मणाby action/effort
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
शकान्the Śakas
शकान्:
Karma
TypeNoun
Rootशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
बर्बरान्the Barbarians (Barbaras)
बर्बरान्:
Karma
TypeNoun
Rootबर्बर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अजयत्defeated/conquered
अजयत्:
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
छलपूर्वकम्by means of deceit/stratagem
छलपूर्वकम्:
TypeIndeclinable
Rootछलपूर्वक (प्रातिपदिक)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
puruṣavyāghra (epithet of the conqueror)
Ś
Śakas
B
Barbaras