Shloka 9
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
सतं निर्जित्य कौन्तेयो नातितीव्रेण कर्मणा । पूर्वदेशं महावीरयों विजिग्ये कुरुनन्दन:,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | sataṁ nirjitya kaunteyo nātitīvreṇa karmaṇā | pūrvadeśaṁ mahāvīryo vijigye kurunandanaḥ || mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṁśitena pratāpavān || vṛto bharataśārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ జనమేజయా! శత్రు నాయకులను వశపరచుకొని కుంతీపుత్రుడైన మహావీర కురునందన భీముడు తూర్పుదేశాన్ని జయించెను; అయితే అతికఠిన చర్యలతో కాదు—సంయమిత కర్మతో, మృదువైన వ్యవహారంతో. శత్రురాజ్యాలను నలిపివేయు మహాబలచక్రంతో ఆవరించబడి, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో నిండిన, ఆయుధకవచాలతో సుసज्जితుడైన ఆ భరతశార్దూలుడు శత్రువుల శోకాన్ని పెంచుచు ముందుకు సాగెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power is to be exercised under rightful command with restraint: conquest should avoid needless harshness (nāti-tīvreṇa karmaṇā) while still protecting order and fulfilling royal duty (rājadharma).
Vaiśampāyana reports that Bhīma, attended by a large, fully equipped army of elephants, horses, and chariots, proceeds to conquer the eastern region and subdues enemy realms, emphasizing that he does so without excessive severity.