Shloka 23
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ |
వైశంపాయనుడు పలికెను—జనమేజయా! ఆ సమయంలో భరతవంశపు వ్యాఘ్రమైన మహాప్రతాపి భీమసేనుడు—శత్రువుల శోకాన్ని పెంచువాడు—ధర్మరాజు ఆజ్ఞానుసారం, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో నిండిన, ఆయుధకవచాలతో సుసజ్జితమైన, శత్రురాజ్యాలను చూర్ణం చేయగల సుసంఘటిత మహాసేనతో చుట్టుముట్టబడి, ప్రత్యర్థి రాజ్యాలను జయించుటకు ప్రస్థానమయ్యెను।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare as an extension of lawful kingship and duty: force is depicted as organized (balacakra), properly equipped (daṃśita), and directed toward a political objective under legitimate command, emphasizing responsibility and order rather than personal vengeance.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a large, fully armed army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue enemy territories, thereby increasing the sorrow of opponents through successful campaign and domination.