Shloka 22

Bhīmasena’s Digvijaya and Tribute Return (भीमस्य दिग्विजयः धननिवेदनं च)

Devanagari script

ततः परमविक्रान्तो बाह्लीकान्‌ पाकशासनि: । महता परिमर्देन वशे चक्रे दुरासदान्‌,तत्पश्चात्‌ परम पराक्रमी इन्द्रकुमारने बड़ी भारी मार-काट मचाकर दुर्धर्ष वीर बाह्लीकोंको वशमें किया

Transliteration

tataḥ paramavikrānto bāhlīkān pākaśāsaniḥ | mahatā parimardena vaśe cakre durāsadān |

Translation

ఆ తరువాత పరమ పరాక్రమశాలి పాకశాసని ఇంద్రపుత్రుడు మహా పరిమర్దనతో దుర్జయమైన బాహ్లీకులను వశపరచుకున్నాడు।

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/तदनन्तरम्-अर्थे)

• परमविक्रान्तः: the exceedingly valiant one
• परमविक्रान्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: परमविक्रान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बाह्लीकान्: the Bahlīkas
• बाह्लीकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: बाह्लीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पाकशासनिः: Indra (Punisher of Pāka)
• पाकशासनिः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाकशासनि (प्रातिपदिक; इन्द्र-पर्याय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महता: by/with great
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परिमर्देन: crushing/overpowering assault
• परिमर्देन: Karana
• Type: Noun
• Root: परिमर्द (प्रातिपदिक; भाववाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• वशे: under control, in subjection
• वशे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• चक्रे: made, brought (into)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन

• दुरासदान्: hard to overpower/approach
• दुरासदान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुरासद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pākaśāsani (Indra’s son, Arjuna)
• Bāhlīkas

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse reflects kṣatriya-dharma in a political context: a ruler/warrior uses disciplined force to subdue formidable opponents and establish control, implying that power is ethically framed as maintaining order and sovereignty rather than mere violence.

What is happening in the narrative?

After previous campaigns, Indra’s son (Arjuna, called Pākaśāsani) launches a powerful assault and brings the difficult-to-defeat Bāhlīka warriors under his dominion.