Shloka 10
Arjuna’s Northern Conquests: Kimpuruṣa-lands, Hāṭaka, Mānasasaras, and the Harivarṣa Boundary
भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम् । प्रतीचीं नकुलो राजन् दिशं व्यजयतास्त्रवित्,राजन! इन्द्रकुमार अर्जुनने कुबेरकी प्रिय उत्तर दिशापर विजय पायी। भीमसेनने पूर्व दिशा, सहदेवने दक्षिण दिशा तथा अस्त्रवेत्ता नकुलने पश्चिम दिशाको जीता
vaiśaṃpāyana uvāca |
bhīmasenas tathā prācīṃ sahadevas tu dakṣiṇām |
pratīcīṃ nakulo rājan diśaṃ vyajayatāstravit |
indrakumāro 'rjunas tu kuberasya priyām uttarāṃ diśaṃ vijigye |
వైశంపాయనుడు పలికెను—రాజా! భీమసేనుడు తూర్పు దిశను జయించాడు; సహదేవుడు దక్షిణ దిశను; ఆయుధవిద్యలో నిపుణుడైన నకులుడు పడమర దిశను గెలిచాడు. ఆపై ఇంద్రపుత్రుడైన అర్జునుడు కుబేరునికి ప్రియమైన ఉత్తర దిశలోనూ విజయాన్ని పొందాడు.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ordered, duty-bound kingship: each Pāṇḍava undertakes a designated quarter, suggesting disciplined governance and the dharmic consolidation of authority and resources, rather than chaotic conquest.
During the Pāṇḍavas’ campaign of conquest (digvijaya) connected with establishing imperial status, Bhīma wins the East, Sahadeva the South, Nakula the West, and Arjuna conquers the North—associated with Kubera, the lord of wealth.