Shloka 31
Kṛṣṇasya Khāṇḍavaprasthāt Dvārakā-prayāṇaḥ | Krishna’s Departure for Dvārakā
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच निवृत्य धर्मराजस्तु सह भ्रातृभिरच्युत: । सुहृत्परिवृतो राजा प्रविवेश पुरोत्तमम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अपनी मर्यादासे च्युत न होनेवाले धर्मराज युधिष्ठिर भाइयों-सहित मार्गसे लौटकर सुहृदोंके साथ अपने श्रेष्ठ नगरके भीतर प्रविष्ट हुए
Translation
వైశంపాయనుడు పలికెను— ధర్మమార్గం నుండి చ్యుతి చెందని ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు సోదరులతో కలిసి మార్గం నుండి తిరిగి, సుహృదులతో పరివృతుడై శ్రేష్ఠ నగరంలో ప్రవేశించెను.
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
निवृत्यhaving returned
निवृत्य:
TypeVerb
Rootनि-√वृत्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
धर्मराजःKing of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
तुindeed/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
भ्रातृभिःwith (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
अच्युतःunfallen; not deviating (from propriety)
अच्युतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअच्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहृत्-परिवृतःsurrounded by friends
सुहृत्-परिवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुहृत्परिवृत
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र-√विश्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
पुर-उत्तमम्the best city (capital)
पुर-उत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरोत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes