Shloka 14
Jarāsandha-prastāvaḥ — Nīti-cintā ca Jarāsandhasya janma-vṛttāntaḥ
The Jarāsandha Prelude: Strategic Counsel and Birth Account
Devanagari script
दैन्यं यथा बलवति तथा मोहो बलान्विते । तावुभौ नाशकौ हेतू राज्ञा त्याज्यौ जयार्थिना,बलवान पुरुषमें जैसे दीनताका होना बड़ा भारी दोष है, वैसे ही बलिष्ठ पुरुषमें मोहका होना भी महान् दुर्गुण है। दीनता और मोह दोनों विनाशके कारण हैं; अतः विजय चाहनेवाले राजाके लिये वे दोनों ही त्याज्य हैं
Transliteration
dainyaṃ yathā balavati tathā moho balānvite | tāv ubhau nāśakau hetū rājñā tyājyau jayārthinā ||
Translation
బలవంతుడిలో దైన్యం ఎంత పెద్ద దోషమో, అలాగే బలిష్ఠుడిలో మోహం కూడా మహాదుర్గుణం. దైన్యం, మోహం—ఇవిరండూ వినాశకారణాలు; కాబట్టి విజయాన్ని కోరే రాజు వాటిని రెండింటినీ విడిచిపెట్టాలి।
Word by Word
दैन्यम्wretchedness, dejection
दैन्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootदैन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
बलवतिin a strong (man/person)
बलवति:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine, Locative, Singular
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मोहःdelusion, infatuation
मोहः:
Karta
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Nominative, Singular
बलान्वितेin one endowed with strength
बलान्विते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootबलान्वित
FormMasculine, Locative, Singular
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
उभौboth
उभौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
नाशकौdestroying, ruinous
नाशकौ:
Karta
TypeAdjective
Rootनाशक
FormMasculine, Nominative, Dual
हेतूcauses
हेतू:
Karta
TypeNoun
Rootहेतु
FormMasculine, Nominative, Dual
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्याज्यौto be abandoned
त्याज्यौ:
Karma
TypeAdjective
Rootत्याज्य
FormMasculine, Nominative, Dual
जयार्थिनाby one seeking victory
जयार्थिना:
Karana
TypeAdjective
Rootजयार्थिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
अर्जुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaR
rājā (king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes