Shloka 43
कृतं मया पार्थ यथा न साधु येन प्राप्तं व्यसनं व: सुघोरम्,“कुन्तीनन्दन! अवश्य ही मैंने अच्छा कर्म नहीं किया है, जिससे तुमलोगोंपर अत्यन्त भयंकर संकट आ पड़ा है। मैं कुलान्तकारी नराधम पापी, पापमय दुर्व्यसनमें आसक्त, मूढ़बुद्धि, आलसी और डरपोक हूँ; इसलिये आज तुम मेरा यह मस्तक काट डालो
kṛtaṃ mayā pārtha yathā na sādhu yena prāptaṃ vyasanaṃ vaḥ sughoram | kuntīnandana! avaśya hi mayā naiva śubhaṃ karma kṛtaṃ yena yuṣmāsu atyanta-bhayaṅkaraṃ saṅkaṭam āpatitam | ahaṃ kulāntakārī narādhamaḥ pāpī pāpamaya-durvyasane āsaktaḥ mūḍhabuddhiḥ ālasya-paro bhīruś ca; tasmād adya tvaṃ mama idaṃ mastakaṃ chindhi ||
సంజయుడు అన్నాడు—ఓ పార్థా! నేను చేసినది సరికాదు; దాని వల్ల మీ అందరిపై అత్యంత భయంకరమైన విపత్తు వచ్చిపడింది. ఓ కుంతీనందనా! నిశ్చయంగా నేను శుభకర్మ చేయలేదు; అందుకే మీ అందరిపై ఈ ఘోర సంకటం పడింది. నేను వంశనాశకుడైన అధమ పాపిని—పాపమయ దుర్వ్యసనాలకు బానిస, మోహబుద్ధి, అలసత్వం గలవాడు, భీరువు. కాబట్టి ఈ రోజు నా ఈ తల నరికివేయి.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds moral accountability: wrongful action (na sādhu) brings severe consequences (sughoram vyasanam). It also shows an ethical impulse toward atonement—accepting blame and offering oneself for punishment—though expressed in extreme self-condemnation.
Sanjaya addresses Arjuna (Partha, Kuntīnandana), confessing that his own improper conduct has led to a dreadful संकट for the Pandavas. Overwhelmed by guilt, he denounces himself with harsh epithets and urges Arjuna to punish him by cutting off his head.