Shloka 90
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टानहितान् निशितै: शरै: । संजय कहते हैं--राजन्! वसुदेवनन्दन भगवान् श्रीकृष्णके मुखसे यह सब सुनकर और भीमसेनके द्वारा किये हुए उस अत्यन्त दुष्कर कर्मको अपनी आँखों देखकर महाबाहु अर्जुनने अपने पैने बाणोंद्वारा शेष शत्रुओंको मार भगाया ।। ते वध्यमाना: समरे संशप्तकगणा: प्रभो,प्रभो! समरांगणमें मारे जाते हुए महाबली संशप्तकगण हतोत्साह एवं भयभीत हो दसों दिशाओंमें भाग गये और कितने ही वीर इन्द्रके अतिथि बनकर तत्काल शोकसे छुटकारा पा गये
arjuno vyadhamac chiṣṭān ahitān niśitaiḥ śaraiḥ | te vadhyamānāḥ samare saṃśaptakagaṇāḥ prabho, prabho! |
సంజయుడు పలికెను—రాజా! వసుదేవనందనుడు శ్రీకృష్ణుడు పలికినదంతా విని, భీమసేనుడు చేసిన ఆ అత్యంత దుష్కర కార్యాన్ని తన కళ్లతో చూచి, మహాబాహువు అర్జునుడు తన పదునైన బాణాలతో మిగిలిన శత్రువులను కొట్టి తరిమివేశెను. యుద్ధంలో వధింపబడుతూ మహాబలులు అయిన సంశప్తక గణాలు ‘ప్రభో! ప్రభో!’ అని కేకలు వేస్తూ, ఉత్సాహం కోల్పోయి భయగ్రస్తులై దశ దిశలకూ పారిపోయిరి; అనేక వీరులు శక్రుని అతిథులై (అంటే యుద్ధంలో పడి) క్షణములోనే శోకమునుండి విముక్తులయ్యిరి.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage reinforces the epic’s martial-ethical frame: steadfast action aligned with kṣatriya-duty is sustained by clear counsel and witnessed example. It also highlights the psychological truth of war—when resolve collapses, even vowed fighters scatter—while death in righteous battle is portrayed in the traditional idiom as attaining Indra’s heaven (“guest of Indra”).
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna, inspired after hearing Kṛṣṇa and seeing Bhīma’s formidable deed, attacks the remaining enemies with keen arrows. The Saṃśaptaka bands, being slain and panic-stricken, flee in all directions; many are killed on the spot, described as going to Indra’s abode.