Shloka 11
कर्णपर्व — अध्याय ५९
Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces
यथाविधमनीकं तु धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव । नास्य शक्रो5पि मुच्येत सम्प्राप्तो बाणगोचरम्,'पाण्डुनन्दन! दुर्योधनकी सेनाका जैसा व्यूह दिखायी दे रहा है, उससे यह जान पड़ता है कि उसके बाणोंके मार्गमें आ जानेपर इन्द्र भी जीवित नहीं छूट सकते
yathāvidham anīkaṃ tu dhārtarāṣṭrasya pāṇḍava | nāsya śakro 'pi mucyeta samprāpto bāṇagocaram ||
ఓ పాండవా! ధృతరాష్ట్రపుత్రుల సేనావ్యూహం ఎంత సక్రమంగా ఏర్పాటై ఉందో చూస్తే, వారి బాణగోచరంలోకి వచ్చినవాడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అయినా ప్రాణాలతో తప్పించుకోలేడనిపిస్తోంది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grave consequences of disciplined martial organization: when an army is arranged ‘according to rule’ and its missile-range is effectively controlled, even the mightiest can be endangered. Ethically, it highlights the seriousness of kṣatriya warfare—skill and formation amplify responsibility and the scale of harm.
Sañjaya describes to the listener the formidable, well-ordered Kaurava battle-array. He emphasizes its lethal arrow-range by hyperbole: even Indra would not survive if he entered that field of arrows, conveying the intensity and danger of the impending engagement.