Shloka 243
कर्णपर्व — अध्याय ५७
Arjuna’s targeted advance; Śalya–Karṇa dialogue; interception attempts
Devanagari script
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्तार्चिभिरिवाग्निभि: । “भरतश्रेष्ठ] जिनकी गर्दन कट गयी है, विभिन्न अंग छिलन्न-भिन्न हो गये हैं तथा जो खूनसे लथपथ होकर लाल दिखायी देते हैं, उन कबन्धों (धड़ों)-से रणभूमि ऐसी जान पड़ती है, मानो वहाँ जगह-जगह बुझी हुई लपटोंवाले आगके अंगारे पड़े हों
Transliteration
bhūrbhāti bharataśreṣṭha śāntārcibhir ivāgnibhiḥ |
Translation
సంజయుడు పలికెను—ఓ భరతశ్రేష్ఠా! మెడలు తెగి, అవయవాలు చిద్రమై, రక్తంతో ఎర్రగా మెరుస్తున్న కబంధాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండటంతో యుద్ధభూమి ఎక్కడికక్కడ మంటలు ఆరిపోయిన అగ్నికణాలు పడి ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తోంది।
Word by Word
भूःthe earth / ground (battlefield)
भूः:
Karta
TypeNoun
Rootभू (स्त्री.)
FormFeminine, Nominative, Singular
भातिshines, appears
भाति:
TypeVerb
Rootभा (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun (vocative address)
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
शान्त-अर्चिभिःwith (things) having quenched flames / with extinguished-flame (embers)
शान्त-अर्चिभिः:
Karana
TypeAdjective (used substantively)
Rootशान्त-अर्चिस्
FormNeuter, Instrumental, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्निभिःwith fires / by fires
अग्निभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by the address bharataśreṣṭha)E
Earth/battlefield (bhūḥ)F
Fire (agni)E
Embers/quenched flames (śāntārciḥ)H
Headless trunks (kabandha, per commentary)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes