Shloka 55
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
प्रजह्यात् समरं भीत:ः प्राणान् रक्षन् महाहवे । न भवान क्षत्रधर्मेषु कुशलो हीति मे मति:
sañjaya uvāca | prajah yāt samaraṁ bhītaḥ prāṇān rakṣan mahāhave | na bhavān kṣatradharmeṣu kuśalo hīti me matiḥ, rājan |
సంజయుడు పలికెను—“మహాయుద్ధంలో ప్రాణరక్షణ భయంతో అతడు సమరాన్ని విడిచిపెడతాడు. రాజా! నా అభిప్రాయం—నీవు క్షత్రియధర్మ కర్తవ్యాలలో నిపుణుడు కావు.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames kṣatriya-dharma as steadfastness in battle: abandoning the fight out of fear to save one’s life is portrayed as a failure of warrior duty, and the speaker judges such conduct as lack of proficiency in that dharma.
Sañjaya reports a harsh assessment addressed to the king: in the midst of the great war, someone is criticized as fearful and likely to quit the battlefield, and is explicitly judged unskilled in kṣatriya conduct.