Shloka 2
कर्णपरर्वणि त्रयोचत्वारिंशदध्यायः (Karṇa-parva Adhyāya 43) — Kṛṣṇa’s Battlefield Assessment and the Reversal Around Bhīma
Devanagari script
संजय उवाच तथा ब्रुवन्तं परुषं कर्णो मद्राधिपं तदा । परुषं द्विगुणं भूय: प्रोवाचाप्रियदर्शनम्,संजय कहते हैं--राजन्! ऐसी कठोर बात बोलते हुए मद्रराज शल्यसे कर्णने पुनः दूनी कठोरता लिये अप्रिय वचन कहना आरम्भ किया
Transliteration
sañjaya uvāca tathā bruvantaṃ paruṣaṃ karṇo madrādhipaṃ tadā | paruṣaṃ dviguṇaṃ bhūyaḥ provācāpriyadarśanam ||
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—“రాజా, మద్రాధిపతి శల్యుడు అలా కఠినంగా పలికినప్పుడు, కర్ణుడు కూడా ఆ క్షణంలో కోపంతో ముఖం వికృతమై, మరింతగా—రెట్టింపు కఠినతతో—అప్రియ వాక్యాలు పలికాడు.”
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ब्रुवन्तम्speaking
ब्रुवन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootब्रुवत् (√ब्रू)
FormPresent active participle, Masculine, Accusative, Singular
परुषम्harsh
परुषम्:
TypeAdjective
Rootपरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
मद्राधिपम्the lord of Madra (Shalya)
मद्राधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्राधिप
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
परुषम्harsh (speech/word)
परुषम्:
TypeAdjective
Rootपरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
द्विगुणम्twofold, doubled
द्विगुणम्:
TypeAdjective
Rootद्विगुण
FormNeuter, Accusative, Singular
भूयःagain, further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
प्रोवाचsaid, spoke forth
प्रोवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada, प्र
अप्रियदर्शनम्unpleasant to behold / disagreeable
अप्रियदर्शनम्:
TypeAdjective
Rootअप्रियदर्शन
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaK
KarnaS
Shalya (Madrādhipa, king of Madra)K
King Dhritarashtra (implied by 'rājan')M
MadraVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes