Shloka 6

Karṇa-nidhana-śravaṇa, Kṣaya-Varṇana, and Śeṣa-sainika-nirdeśa

Hearing of Karṇa’s Fall, Accounting of Losses, and Naming of Remaining Warriors

Devanagari script

ततस्ता: संजयो राजन्‌ समाश्चवासयदातुरा: । मुहामाना: सुबहुशो मुञ्चन्त्यो वारि नेत्रजम्‌,राजन! तब संजयने नेत्रोंसे आँसूओंकी धारा बहाती हुई राजमहलकी उन बहुसंख्यक महिलाओंको, जो आतुर एवं मूर्च्छित हो रही थीं, धीरे-धीरे धीरज बँधाया

Transliteration

tatastāḥ sañjayo rājan samāścavāsayad āturāḥ | muhā-mānāḥ subahuśo muñcantyo vāri netrajam ||

Translation

రాజా! అప్పుడు సంజయుడు ఆ ఆతుర స్త్రీలను మెల్లమెల్లగా ఓదార్చాడు—వారు పదేపదే మూర్ఛించి, కన్నీటి ధారలను విడిచేవారు. యుద్ధవిపత్తి మధ్య ఇది అతని మానవీయ నియంత్రణ: శోకంతో కూలిపోతున్న మనస్సులను స్థిరపరచి, కర్తవ్య-క్రమాన్ని మళ్లీ నిలబెట్టడం।

Word by Word

ततःthen, thereafter

ताःthose (women)

संजयःSanjaya

राजन्O king

समाश्वासयत्comforted, reassured

आतुराःdistressed, agitated

मूर्च्छमानाःfainting, swooning

सुबहुशःvery often, repeatedly

मुञ्चन्त्यःshedding, letting fall

वारिwater (tears)

नेत्रजम्born from the eyes (tear)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhṛtarāṣṭra (implied by address 'rājan')

women of the royal household (antaḥpura/rajabhavanī striyaḥ, implied)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes