Shloka 59
कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan
Adhyāya 31
Devanagari script
न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहमपि वीर्यवान् | वृणे<हं त्वां हयाग्रयाणां यन्तारमिह संयुगे,“आपकी अपेक्षा न तो राधापुत्र कर्ण बलवान् है और न मैं ही। आप उत्तम अश्वोंके सर्वश्रेष्ठ संचालक (अश्वविद्याके सर्वोत्तम ज्ञाता) हैं, इसलिये इस युद्धस्थलमें आपका वरण कर रहा हूँ
Translation
సంజయుడు పలికెను—నీతో పోల్చితే రాధేయ కర్ణుడూ అధిక బలవంతుడు కాదు; నేనూ కాదు. నీవు శ్రేష్ఠ అశ్వాలకు అత్యుత్తమ సారథి; అందుచేత ఈ సమరంలో నేను నిన్నే వరిస్తున్నాను.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
त्वत्तःfrom you / than you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, Ablative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
राधेयःRādheya (Karna)
राधेयः:
Karta
TypeNoun
Rootराधेय
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Formany, Nominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वीर्यवान्powerful, valiant
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृणेI choose
वृणे:
TypeVerb
Rootवृ (वृणोति)
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Atmanepada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Formany, Nominative, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, Accusative, Singular
हयाग्रयाणाम्of the best horses
हयाग्रयाणाम्:
TypeNoun
Rootहयाग्रय
FormMasculine, Genitive, Plural
यन्तारम्charioteer, driver
यन्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootयन्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes