Shloka 2
अध्याय २९: कर्णस्य शल्यं प्रति शापस्मरणं च युद्धनिश्चयः | Chapter 29: Karṇa recalls curses to Śalya and declares resolve for battle
द्विरदनररथाश्वशड्खशब्दै: परिहृषिता विविधैश्व शस्त्रपातै: | द्विदरथपदातिसादिसंघा: परिकुपिताभिमुखा: प्रजध्निरे ते,हाथी, मनुष्य, रथ, घोड़ों और शंखके शब्दोंसे अत्यन्त हर्ष और उत्साहमें भरे हाथीसवार, रथी, पैदल और घुड़सवारोंके समुदाय क्रोधपूर्वक सामना करते हुए नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार करके एक-दूसरेको मारने लगे
sañjaya uvāca |
dviradanara-rathāśva-śaṅkha-śabdaiḥ parihṛṣitā vividhaiś ca śastra-pātaiḥ |
dvi-ratha-padāti-sādi-saṅghāḥ parikupitābhimukhāḥ prajaghnire te ||
ఏనుగులు, మనుషులు, రథాలు, గుర్రాలు, శంఖధ్వనుల గర్జనతోను, నానావిధ శస్త్రప్రహారాలతోను ఉత్సాహంతో ఉప్పొంగిన గజారోహులు, రథికులు, పాదాతులు, అశ్వారోహుల సమూహాలు కోపంతో ఎదురెదురుగా నిలిచి పరస్పరం దాడి చేసి శత్రువులను సంహరించసాగారు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies emotion: the roar of armies and the impact of weapons generate exhilaration and anger that erode self-restraint. Ethically, it suggests that violence becomes contagious—momentum and retaliation can replace deliberation and dharmic discernment.
Sañjaya reports that the opposing forces—elephant corps, charioteers, infantry, and cavalry—rush at each other. Excited by the din of battle and provoked by repeated weapon-blows, they confront one another and begin striking and killing in close combat.